Wet verplichte ggz en Wet zorg en dwang

Per 1 januari 2020 zijn de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en Wet zorg en dwang (Wzd) in werking getreden. Dit zijn de opvolgers van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op de naleving van deze wetten.

De inspectie vindt het belangrijk om de onder de Wet Bopz behaalde resultaten met het terugdringen van dwang en het zorgvuldig handelen vast te houden onder de Wvggz en de Wzd. En om dit verder te verbeteren.

In de Wvggz en de Wzd staat welke regels en procedures gelden bij het voorkomen en toepassen van dwang in de zorg. De Wvggz regelt de rechten van mensen met psychische stoornissen, die te maken hebben met verplichte zorg in de ggz. De Wzd regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie), die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt de Wzd de onvrijwillige opnames van mensen. Meer informatie over de wetten staat op www.dwangindezorg.nl.

Toetsingskaders

Om transparant te zijn over wat de inspectie toetst, maakt de inspectie toetsingskaders voor onderdelen van de zorg. Toetsingskaders bestaan uit een aantal normen en daarbij horende toetsingscriteria. Die zijn gebaseerd op wet- en regelgeving, veldnormen, kwaliteitsstandaarden, richtlijnen en handreikingen die beroepsorganisaties en branchepartijen hebben opgesteld. De inspectie stimuleert en handhaaft de naleving hiervan.

In het toetsingskader voor de Wvggz en het toetsingskader voor de Wzd beschrijft de inspectie waar zij naar kijkt. De wetten zijn gedetailleerd daarom bestaan de toetsingskaders uit een uitgebreide set aan normen. Het betekent niet dat de inspectie altijd haar toezicht op deze wetten in deze mate van detail toepast.

De inspectie wil met haar toezicht bijdragen aan een goede uitvoering van de wetten. In de eerste fase na de inwerkingtreding wil de IGJ vooral bijdragen aan kennis over en inzicht in de knelpunten bij het leveren van gedwongen zorg. De inspectie toetst bijvoorbeeld door gesprekken met cliënten/betrokkenen, naasten, zorgaanbieders en zorgprofessionals of door het inzien van het zorgdossier en het zorgplan.

Uitgangspunten en randvoorwaarden verantwoorde gedwongen zorg

De inspectie heeft in haar toezicht op de Wvggz en de Wzd aandacht voor de belangrijkste uitgangspunten en randvoorwaarden van verantwoorde gedwongen zorg:

  • Dwang zoveel mogelijk voorkomen en anders zorgvuldig toepassen
  • De juiste zorg op de juiste plaats
  • Voldoende en deskundig personeel
  • Aandacht voor de belangen en de rechtspositie van de cliënt

Lees hierover meer in onze toezichtvisie ‘Terughoudend en zorgvuldig omgaan met onvrijwillige en verplichte zorg’

Aandacht voor nieuwe elementen

Locatieregister

Zorgaanbieders die verplichte of onvrijwillige zorg leveren, moeten zijn ingeschreven in het online locatieregister Wvggz/Wzd van het ministerie van VWS.

Het is de verantwoordelijkheid van een zorgaanbieder zelf om zichzelf en de locaties waar of van waaruit hij gedwongen zorg verleent te registreren. Locaties met voorheen een Bopz-aanmerking zijn automatisch opgenomen in het register. Zorgaanbieders hoeven per 1 januari 2020 geen Bopz-aanmerking meer aan te vragen bij VWS, zoals vereist was onder de Wet Bopz. Hiermee is ook de toets vooraf van de inspectie vervallen.