Collegiaal doorleveren van eigen bereidingen

Vroeger maakten apotheken geneesmiddelen zelf. Nu hebben veel apotheken hiervoor niet meer de mogelijkheden. Daarom bereiden gespecialiseerde apotheken soms de geneesmiddelen. Zij leveren deze geneesmiddelen door aan apotheken zonder bereidingsmogelijkheden.

Onder strikte voorwaarden toegestaan

Eigenlijk mogen apotheken volgens de Geneesmiddelenwet geen geneesmiddelen doorleveren die ze zelf hebben bereid. Ze mogen alleen voor hun eigen patiënten geneesmiddelen maken, in kleine hoeveelheden. Maar er is wel behoefte aan deze doorgeleverde bereidingen. Daarom zijn er afspraken over wanneer apotheken wél hun eigen bereidingen mogen doorleveren aan andere apotheken.

Naast de bereidingen in apotheken, maken de farmaceutische bedrijven natuurlijk ook geneesmiddelen. Deze bedrijven hebben voor ieder geneesmiddel een uitgebreid dossier met gegevens opgesteld. Hierin staat bijvoorbeeld informatie over de productie en het onderzoek bij patiënten. Pas als een onafhankelijke overheidsinstantie dit dossier heeft beoordeeld en goedgekeurd, krijgt het geneesmiddel een vergunning. Een geneesmiddel met een vergunning in Nederland mag volgens de Geneesmiddelenwet in Nederland verhandeld worden. Geneesmiddelen met een vergunning hebben altijd de voorkeur boven doorgeleverde bereidingen. 

Dit wil niet zeggen dat bereidingen van een apotheek slecht zijn. Maar er zijn minder waarborgen voor de kwaliteit en veiligheid dan bij geregistreerde geneesmiddelen. Daarom mag een apotheek alleen kiezen voor doorgeleverde bereidingen als er geen geschikte geneesmiddelen met een vergunning zijn. Er moet een medische noodzaak zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om een bijzondere dosering of een allergie voor een hulpstof.

De voorwaarden voor collegiaal doorleveren staan in de Circulaire ‘handhavend optreden bij collegiaal doorleveren van eigen bereidingen door apothekers’.

Voldoet collegiaal doorleveren niet aan deze voorwaarden? Dan ziet de inspectie dit als overtreding van artikel 18 en artikel 40 van de Geneesmiddelenwet. De inspectie zal hierop handhaven.

Collegiaal doorleverende apothekers moeten geneesmiddelen zorgvuldiger bereiden

In het voorjaar van 2020 was er op de intensivecare-afdelingen een verhoogde vraag naar geneesmiddelen die via infuus of injectie kunnen worden toegediend (parenterale geneesmiddelen). Apotheken hebben hierop flexibel ingespeeld door de eigen bereiding van kant-en-klare ic-middelen en op korte termijn op te schalen en door te leveren naar andere apotheken. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft onderzoek gedaan naar de kwaliteit van deze eigen bereidingen.

Lees meer >>

Doorlevering van dexamfetamine
We hebben onderzocht of apothekers die dexamfetamine zelf bereiden en doorleveren aan andere apothekers, zich houden aan alle voorwaarden voor doorlevering . Uit het onderzoek blijkt dat dat niet het geval is. Dat heeft gevolgen voor patiënten. We hebben dit in een nieuwsbericht uitgelegd. De inspectie heeft hierover ook een standpunt geformuleerd.

Voorwaarden voor collegiaal doorleveren

Onder de volgende, restrictieve voorwaarden zal de inspectie niet handhavend optreden bij collegiaal doorleveren door apothekers:

  • Er is geen geregistreerd adequaat alternatief beschikbaar in Nederland.
  • De bereidende apotheker heeft de doorgeleverde bereidingen op productniveau aangemeld bij de G-Standaard van Z-Index
  • Voor elke doorgeleverde bereiding is er een productdossier.
  • De productie voldoet aan de Good Manufacturing Practices (GMP).
  • De apotheek heeft een functionerend farmacovigilantiesysteem en meldt bijwerkingen bij Lareb.
  • Reclame is niet toegestaan.

De inspectie licht de genoemde voorwaarden toe in (onderstaande) losse annexen bij de circulaire. Deze zijn gemaakt in samenwerking met betrokken veldpartijen.

Wanneer geldt de circulaire?

De circulaire ziet alleen toe op het collegiaal doorleveren van eigen bereidingen door apothekers. Dus als een apotheker een geneesmiddel uit eigen bereiding aflevert (doorlevert) aan een andere apotheker. Voor dit geneesmiddel heeft het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) of de Europese Commissie geen handelsvergunning afgegeven. De circulaire geldt voor: 

  • Apothekers die niet alleen voor hun eigen patiënten bereiden. 
  • Apothekers die geneesmiddelen afnemen van bereidende en collegiaal leverende apothekers.

Een apotheker die alleen bereidt voor eigen patiënten hoeft niet te voldoen aan de circulaire. Zulke bereidingen vallen onder de uitzondering van artikel 40, lid 3 onder a van de Geneesmiddelenwet.

Meer informatie

Heeft u nog vragen over de voorwaarden voor collegiaal doorleveren? Bekijk dan dit document met veelgestelde vragen en antwoorden.