Dwangtoepassing en vrijheidsbeperking

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt extra toezicht op dwangtoepassingen en vrijheidsbeperkingen in de ggz. Hier vindt u terug hoe we dit doen.

Toetsen terugdringen separeren en afzonderen 2017

Alle ggz-instellingen hebben in maart 2016 het toetsingskader Terugdringen van separeren en afzonderen 2016 van de inspectie ontvangen. Hierbij was het verzoek dit te implementeren op alle afdelingen waar patiënten kunnen worden afgezonderd, gesepareerd, of ingesloten in een Extra Beveiligde Kamer (EBK).  Uitgangspunten van het toetsingskader zijn:

  • dat separatie en afzondering zoveel mogelijk wordt voorkomen;
  • dat een patiënt die intensieve zorg nodig heeft, niet alleen gelaten wordt, ook niet als hij gesepareerd of afgezonderd wordt;
  • dat op gezette tijden onafhankelijke consultatie plaatsvindt om de separatie of afzondering te kunnen beëindigen.

Bij het toetsingskader vindt u ook een versie die u zelf in kunt vullen voor een auditverslag.

In 2017 heeft de inspectie in 13 instellingen de voortgang van de implementatie van dit toetsingskader getoetst. Daarnaast heeft zij aan 27 instellingen gevraagd om per afdeling een vervolgaudit uit te voeren en het resultaat ervan naar de inspectie te sturen.

De inspectie zal alle informatie uit de audits en de bezoeken betrekken in een voortgangsrapportage over de resultaten van de inspanningen van alle GGZ-instellingen rond het terugdringen van separeren en afzonderen. Deze rapportage zal op de website gepubliceerd worden.

Zie verder:

Toetsingscriteria voor een Bopz-aanmerking

Wanneer een ggz-instelling een Bopz-aanmerking aanvraagt bij het ministerie van VWS, vraagt het ministerie altijd schriftelijk advies aan de inspectie. Voor het opstellen van dit advies legt de inspectie vaak een bezoek af aan de betreffende afdeling, locatie of instelling.

Zij toetst of de instelling voldoet aan de noodzakelijke randvoorwaarden om verantwoorde gedwongen zorg te kunnen bieden. Dit doet zij aan de hand van deze toetsingscriteria.

Toetsen uitvoering Wet Bopz

In 2016 toetsten we de uitvoering van de Wet Bopz met twee toetsingsinstrumenten:

In 2017 vonden als vervolg hierop nog enkele follow-up-bezoeken plaats.

Terugdringen van separeren

Het terugdringen van separeren en afzonderen is sinds 2008 een vast thema waar de inspectie extra aandacht voor heeft. Zowel separeren als afzonderen zijn ingrijpende vrijheidsbeperkende interventies, ook als een patiënt zich er niet tegen verzet en soms zelfs vrijwillig is opgenomen. Ieder jaar worden gesloten opnameafdelingen en diverse andere afdelingen bezocht waar separatie of afzondering voorkomt. Het gaat dan om afdelingen van ggz-instellingen, van instellingen voor verslavingszorg, psychiatrische afdelingen van algemene en academische ziekenhuizen en afdelingen van instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Tot 2017 lag de nadruk bij dit toezicht op het terugdringen van separeren.

Wat is dwang in de ggz?

Als iemand een psychiatrische ziekte heeft, kan het voorkomen dat de rechter (of burgemeester in een spoedeisende situatie) besluit dat een onvrijwillige (gedwongen) opname nodig is. Dit kan alleen wanneer iemand door die psychiatrische ziekte een ernstig gevaar vormt voor zichzelf of voor anderen. En wanneer een andere oplossing dan een onvrijwillige opname op dat moment niet mogelijk is. De procedure hiervoor en de rechten die iemand met een psychiatrische ziekte hierbij heeft, zijn vastgelegd in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz).

Tijdens de onvrijwillige opname kunnen behandeling en een aantal maatregelen gedwongen worden toegepast. Dit gebeurt als er geen andere oplossing is om het noodzakelijke doel te bereiken. Hier gelden ook regels voor, die zijn vastgelegd in de Wet Bopz. Op termijn zal voor de ggz de Wet Bopz worden vervangen door de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz).

Meer informatie over de Wet Bopz en de toekomstige Wvggz staat ook op  www.dwangindezorg.nl.