Werkzame stof of API (Active Pharmaceutical Ingredient)

In medicijnen zitten verschillende stoffen. De stof die het effect van het medicijn veroorzaakt, heet ‘werkzame stof’ of ‘Actief Pharmaceutical Ingredient’ (API). De andere stoffen in een medicijn noemen we hulpstoffen. Om veilige en goede medicijnen bij de patiënt of gebruiker te krijgen zijn eisen gemaakt. Om medicijnen te maken, invoeren of verspreiden / in de handel te brengen, moeten Nederlandse bedrijven zich aan vooral Europese regels houden.

Een paar van die wetten en regels staan in de richtlijn ‘Falsified Medicines Directive’ (FMD, Europese richtlijn 2011/62/EU). Dit moet voorkomen dat nagemaakte medicijnen in de legale omloop komen. Deze richtlijn stelt eisen aan bedrijven die met API’s werken, want ook API’s kunnen vervalst worden.

Daarom moeten producenten, importeurs en distributeurs van API’s in Nederland zich nu inschrijven bij Farmatec. Farmatec is een onderdeel van het CIBG, een onderdeel van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Farmatec kan bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) advies vragen over zo’n inschrijving. Daarna volgt mogelijk een inspectie van de IGJ.

Producenten van API’s

Bedrijven moeten API’s op een schone en gecontroleerde manier maken. Daarvoor gelden standaarden. Binnen de EU heten die standaarden Good Manufacturing Practices (GMP). Dat is afgesproken in

  • de ‘International Conference for Harmonisation’ (ICH Topic Q 7) ‘Good Manufacturing Practice for Active Pharmaceutical Ingredients
  • Eudralex volume 4, part IIBasic Requirements for Active Substances used as Starting Materials”.

De bevoegde autoriteit van het land van de producent controleert de fabriek van de API. Die organisatie kijkt ook of ze zich aan de GMP-normen houden.

De European Medicines Agency (EMA), het College ter Beoordeling van Medicijnen (CBG) of de European Directorate for the Quality of Medicines and HealthCare (EDQM) kunnen ook vragen om een controle. Als de fabriek zich aan de eisen heeft gehouden, geeft de bevoegde autoriteit een GMP-certificaat af.

Een fabrikant van buiten de EER kan zijn product verkopen aan een bedrijf binnen de EER. Hij heeft dan een ‘written confirmation’ (vergelijkbaar met een GMP-certificaat) nodig. Die kan hij aanvragen bij de autoriteit van zijn land. Voor meer informatie zie hoofdstuk “import of active substances” op de website van de Europese commissie.

Regels voor importeurs en distributeurs van API’s

Importeurs en distributeurs moeten onder andere controleren of zij een API geleverd krijgen die voldoet aan de normen. Dat wil zeggen dat de API-producent volgens GMP-normen werkt en een “written confirmation” heeft voor die specifieke API. De importeurs en distributeurs van API’s moeten zich ook houden aan de standaarden van Good Distribution Practices (GDP). Deze staan in een Europese richtsnoer (GDP-API richtsnoer).  

Inspecties

IGJ voert regelmatig inspecties uit bij fabrikanten, importeurs en distributeurs van API’s in Nederland. Tijdens deze inspecties controleert IGJ of de bedrijven zich aan de regels houden (zie links hierboven). IGJ bezoekt deze bedrijven risico-gestuurd en voert GMP en GDP inspecties soms tegelijk uit. Wilt u meer informatie over dit onderwerp en over hoe de IGJ hierop toeziet? Bekijk dan de ‘Vragen en antwoorden over werkzame stoffen van medicijnen’ .