Hoe we toezicht houden

Onze inspecteurs kijken of mensen met een beperking goede en veilige zorg krijgen. En of de zorg persoonsgericht is. We gebruiken hierbij een toetsingskader. In het toetsingskader staan onder andere de onderwerpen waar de inspecteurs tijdens een inspectiebezoek naar kijken.

Toetsingskader

In de zorg voor mensen met een beperking horen de behoeften en wensen van de cliënten centraal te staan. IGJ bezoekt regelmatig zorgaanbieders om te kijken of de zorg veilig en persoonsgericht is. Onze inspecteurs gebruiken tijdens een bezoek het toetsingskader voor de gehandicaptenzorg en de verpleeghuiszorg. In het toetsingskader staat waar onze inspecteurs naar kijken tijdens een inspectiebezoek.

Er is ook een publieksversie gemaakt van het toetsingskader.

Wat doet de inspectie?

Een team van 15 inspecteurs houdt toezicht op aanbieders van gehandicaptenzorg volgens de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze zorgaanbieders kunnen erg van elkaar verschillen. Ook de vorm en de zwaarte van zorg voor mensen met een beperking variëren. Bijvoorbeeld:

  • verstandelijke, lichamelijke en/of zintuiglijke beperkingen
  • intramuraal en extramuraal
  • kleinschalig of grootschalig
  • wonen en/of dagbesteding

Bij wie gaan we op bezoek?

We  bezoeken locaties van zorgaanbieders waar de kans groot is dat de veiligheid en kwaliteit van zorg gevaar loopt. Meestal zijn dit woonlocaties. Soms ook dagbestedingslocaties. Om in beeld te krijgen waar we op bezoek gaan, gebruiken we verschillende informatiebronnen:

Risicotoezicht
De analyse van deze informatiebronnen kan aanleiding voor ons zijn om de zorgaanbieder te bezoeken. Dit heet risicotoezicht.

Incidententoezicht
Ernstige meldingen door of over een zorgaanbieder noemen we calamiteiten. Ook calamiteiten kunnen aanleiding zijn voor inspectiebezoek. Dit heet incidententoezicht.

‘Wat kunnen wij leren van calamiteiten?’ Soms komen we calamiteiten tegen waarvan we het belangrijk vinden om die onder de aandacht te brengen van de mensen in de zorg. Ook in de zorg voor mensen met een beperking.

Tijdens een inspectiebezoek

Onze inspecteurs proberen een beeld te krijgen van het leven en het werk van cliënten. Daarom zijn we een groot deel van de dag in de woningen en/ of op zorglocaties aanwezig. Daar observeren de inspecteurs de cliënten en hun begeleiders in verschillende situaties. Ze praten met begeleiders en kijken bijvoorbeeld naar het contact tussen de cliënten en de begeleiders. Inspecteurs maken gebruik van de observatiemethode SOFI.

Tijdens een inspectiebezoek kunnen de volgende onderwerpen aan bod komen:

Is de zorg persoonsgericht?
Heeft de cliënt de regie en wordt hij daarbij ondersteund door zijn naasten en de zorgmedewerkers? Is het startpunt: wat wil de cliënt? Kent de zorgverlener de cliënt, kent hij zijn geschiedenis, weet hij wat de cliënt belangrijk vindt en wat de cliënt niet wil? Hoe is de relatie tussen cliënt en zorgverlener? Luistert de zorgverlener goed naar de cliënt en zijn naasten?

Is de zorgverlener deskundig? En worden zorgverleners goed ingezet?
Hebben de zorgverleners voldoende kennis en vaardigheden om goede zorg te bieden? Krijgen ze voldoende scholing? Werken ze volgens de juiste richtlijnen? Past de samenstelling van het personeel bij de zorg- en ondersteuningsbehoeften van de cliënten ?

Biedt de zorgaanbieder een veilig werkklimaat?
Daarnaast is een belangrijk punt voor de inspectie: een veilig werkklimaat. De inspectie onderzoekt of de zorgmedewerkers zich voldoende veilig voelen om open te kijken naar de manier waarop ze zorg leveren. Wat is de kwaliteit van de geleverde zorg? Is de zorg persoonsgericht of kan dat nog beter? Ondersteunt de zorgaanbieder de medewerkers zodat ze kunnen leren van successen, (bijna)incidenten, (bijna)fouten en klachten?

Stuurt de zorgaanbieder goed op kwaliteit en veiligheid?
Voor goede zorg is goed management een belangrijke voorwaarde. Het management stuurt op alle voorwaarden die bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Onvoldoende sturing door het management betekent dat er in de dagelijkse zorg dingen mis kunnen gaan die zorgverleners niet altijd kunnen voorkomen. De zorgaanbieder zorgt ervoor dat zorgverleners methodisch werken. Methodisch werken houdt in dat het personeel  werkt volgens de Plan-Do-Check-Act -cyclus: een terugkerend patroon van planning, uitvoering, controle en bijstelling van werkzaamheden.

Cultuur in de organisatie
Ook kijkt de inspectie of de zorgaanbieder voldoende aandacht heeft voor de cultuur binnen de organisatie. Hoe open is de cultuur? Mogen medewerkers fouten maken en krijgen ze de kans daarvan te leren en zichzelf en de organisatie te verbeteren?

Specifieke onderwerpen
Soms vindt de inspectie het belangrijk een onderwerp uitgebreider te onderzoeken. Lees hier  voor welke onderwerpen de inspectie in 2018 extra aandacht heeft in haar toezicht.

Wat als de kwaliteit of veiligheid van de zorg onvoldoende is?

De inspectie kan een maatregel opleggen als zij vindt dat de veiligheid en/of de kwaliteit van de zorg onvoldoende is. Of als er door zwakke plekken in de zorg een te groot risico op schade voor cliënten is. De zorg moet veilig en goed zijn én persoonsgericht.