De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kijkt of mensen met een beperking goede en veilige zorg krijgen. En of de zorg persoonsgericht is. De IGJ ziet hierop toe via meldingen, inspectiebezoeken en onderzoek naar thema’s.
Op wie houdt de inspectie toezicht?
De inspectie houdt toezicht op organisaties die zorg voor mensen met een beperking aanbieden. Het gaat om zorg die valt onder de Wet langdurige zorg (Wlz). Deze zorgaanbieders kunnen erg van elkaar verschillen. Ook de vorm en de zwaarte van de zorg voor mensen met een beperking verschillen. Denk bijvoorbeeld aan:
- de soort beperking(en): verstandelijk, lichamelijk en/of zintuiglijk
- de intensiteit van de zorg: 24 uurs zorg of ambulante begeleiding
- met of zonder dagbesteding
- met of zonder behandeling
- kleinschalig of grootschalig wonen
- financiering via Zorg in Natura (ZIN) of met een Persoonsgebonden Budget (PGB)
Samenwerking tussen toezichthouders mogelijk bij Wlz-zorg en Wmo-hulp
In de praktijk komt het voor dat zorgorganisaties naast Wlz-zorg ook hulp bieden op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Voor toezicht op Wmo-hulp hebben gemeenten een eigen Wmo-toezichthouder. De IGJ en Wmo-toezichthouders kunnen in zo’n situatie samenwerken. De afspraken hierover staan in het Afsprakenkader en draaiboek toezicht voor het sociaal domein van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
Hier let de inspectie op
In de zorg zijn er diverse wetten en uitvoeringsregels waar de inspectie toezicht op houdt. Hiernaast bepalen de beroeps- en brancheverengingen samen welke veldnormen (normen en richtlijnen) belangrijk zijn voor goede en veilige zorg. Al deze wetten, uitvoeringsregels en veldnormen vormen voor zorgaanbieders, zorgpersoneel én voor de inspectie het juridische kader.
Bij het toezicht hierop maken onze inspecteurs gebruik van toetsingskaders. Hierin staan normen die gebaseerd zijn op de wetten, uitvoeringsregels en veldnormen. Voor meer informatie zie toetsingskaders gehandicaptenzorg.
- Wet langdurige zorg (Wlz) Rijksoverheid: Verpleeghuizen en zorginstellingen / Wet langdurige zorg (Wlz)
- Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)
- Wet beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG)
- Wet geneeskundige behandelovereenkomst (Wgbo): Rijksoverheid: Wat zijn mijn rechten en plichten bij een medische behandeling?
- Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018)
- Wet zorg en dwang (Wzd)
- Wet toelating zorgaanbieders (WTZa)
- Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg 2023-2028 (Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
- Handreiking Verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg (KNMG)
- Governancecode Zorg 2022 (Brancheorganisaties Zorg)
- Medicatieoverdracht - Overdracht van medicatiegegevens in de keten (Zorginzicht)
- Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (Rijksoverheid)
- Handreiking Ondersteuningsplannen (VGN)
- Handreiking Huisregels (VGN)
- Handreiking Medicatiebeleid Gehandicaptenzorg (VGN)
- Handreiking ‘Sturen op aanpak van seksueel misbruik’ (VGN)
- Leidraad Veilige zorgrelatie
- Richtlijn Probleemgedrag bij volwassenen met een verstandelijke beperking (NVAVG)
- Richtlijn Signaleren van pijn bij mensen met een verstandelijke beperking (VGN)
- Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
- Nederlandse Vereniging voor Artsen en Verstandelijk gehandicapten (NVAVG)
- Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO)
- Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
- Verstandelijk Gehandicaptenzorg V&VN (een afdeling van V&VN)
- Branchevereniging Kleinschalige Zorg (BVKZ)
- Federatie Landbouw en Zorg (FLZ)
Toezicht op maat
Veel mensen met een lichamelijke, verstandelijke en/of zintuiglijke beperking zijn kwetsbaar en zowel levenslang als levensbreed afhankelijk van anderen voor de kwaliteit van hun leven. Daarom houdt de inspectie zoveel mogelijk toezicht op maat, bijvoorbeeld bij:
In de gehandicaptenzorg zijn er veel kleine aanbieders met minder dan 50 cliënten. Voor deze zorgaanbieders gebruikt de inspectie een compacter toezichtinstrument, dat is gebaseerd op het toetsingskader gehandicaptenzorg. Zo past het toezicht beter bij de situatie.
Ook van nieuwe zorgaanbieders verwacht de inspectie dat zij voldoen aan wetten, regels en veldnormen. Nieuwe zorgaanbieders moeten zich melden op de website Toetreding zorgaanbieders van het CIBG. Op die website staat ook de Kwaliteitscheck Wtza. (Wet toetreding zorgaanbieders). Na het invullen weten nieuwe zorgaanbieders aan welke kwaliteitseisen zij voldoen. En op welke punten zij zich nog verder moet ontwikkelen. Meer informatie over het toezicht op nieuwe zorgaanbieders: Nieuwe zorgaanbieders.
Zo ziet het toezicht eruit
De inspectie houdt op verschillende manier toezicht op de zorg voor mensen met een beperking: via meldingen, inspectiebezoeken en thematisch toezicht.
Voor de inspectie zijn meldingen over gebeurtenissen waarbij iets mis is gegaan in de zorg een belangrijke bron van informatie. En voor zorgaanbieders een belangrijk hulpmiddel om te leren van wat er mis is gegaan. En de kans te verkleinen dat dit nog een keer gebeurt.
Wanneer moet of kunt u melden? En hoe doet u dat? Kijk voor meer informatie op de pagina Melden in de gehandicaptenzorg.
Inspecteurs bezoeken elk jaar een groot aantal zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg. Ze krijgen een rondleiding, doen dossieronderzoek, observeren en voeren gesprekken met onder andere cliënten, zorgmedewerkers en het bestuur. Meer informatie: Zo ziet een inspectiebezoek eruit
Waar gaan wij op bezoek?
We bezoeken vooral locaties van zorgaanbieders waar de kans groot is dat de kwaliteit en veiligheid van zorg gevaar loopt. Meestal zijn dit woonlocaties. Soms ook dagbestedingslocaties. Om te onderzoeken waar we op bezoek gaan, gebruiken we verschillende informatiebronnen.
Voorbeelden informatiebronnen:
- Kwaliteitsbeelden van zorgaanbieders
- Jaarverslagen maatschappelijke verantwoording van zorgaanbieders: Jaarverantwoording Zorg en Jeugd
- Cliënten-, verwanten- en ondernemingsraden
- Cliëntervaringen
- Informatie van eerdere inspectiebezoeken
- Signalen en meldingen die de inspectie ontvangt
- Registraties van onvrijwillige zorg
- Informatie uit de media
Thematisch toezicht: aandacht voor speciale onderwerpen
De inspectie kijkt bij een bezoek of een instelling onvrijwillige zorg toepast volgens de geldende wetten en regels. In de gehandicaptenzorg geldt hiervoor meestal de Wet zorg en dwang (Wzd). Maar soms geldt hier ook de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz).
Kijk voor alle informatie over het toezicht op dwang in de zorg bij: Dwang in de zorg.
Meer informatie over de Wzd en Wvggz: Wetten over dwang in de zorg
Zorgaanbieders moeten zorgen voor goede en veilige zorg, ook als zij digitale zorg inzetten. De IGJ houdt hier toezicht op. In het toezicht geeft de inspectie onder meer aandacht aan de organisatie en invoering van digitale zorg, betrokkenheid van patiënten en cliënten, uitwisseling van informatie en informatiebeveiliging. Zie ook: Toezicht op digitale zorg.
Inspecteurs kunnen tijdens een inspectiebezoek ook kijken naar het veilig geven van medicijnen. Hierbij gebruiken ze een of meer normen uit het toetsingskader Medicatieveiligheid in de maatschappelijke zorg. De Handreiking medicatiebeleid Gehandicaptenzorg van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) is hierin meegenomen. Zie ook: Medicatieveiligheid
Rapporten
Na een inspectiebezoek schrijft de inspectie een rapport waarin staat wat er goed gaat en wat zorgaanbieders kunnen of moeten verbeteren. De IGJ publiceert deze rapporten op toezichtdocumenten.igj.nl. Kies bij zorgsector voor Gehandicaptenzorg.
Als de kwaliteit of veiligheid van de zorg onvoldoende is
De inspectie kan een maatregel opleggen als zij vindt dat de veiligheid en/of de kwaliteit van de zorg onvoldoende is. Of als er door zwakke plekken in de zorg een te groot risico op schade voor cliënten is. De zorg moet veilig en goed zijn én persoonsgericht.