Leefstijlbegeleiding in de zorg

Jaarlijks sterven meer dan 20.000 mensen in Nederland door roken of meeroken. Bijna de helft van de Nederlandse volwassenen is te zwaar. Door roken en overgewicht  worden mensen ziek en overlijden eerder. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op leefstijlbegeleiding in de zorg. 

In het Nationaal Preventieakkoord staan afspraken om Nederland gezonder te maken. De strijd tegen roken en overgewicht is daar een belangrijk onderdeel van.

Zo moet er bijvoorbeeld goede zorg beschikbaar zijn voor rokers die serieus proberen te stoppen. Een ander doel is dat meer zorgverleners weten hoe ze cliënten kunnen aanmoedigen om hun leefstijl te verbeteren. En dat zorgverleners vaker een stopadvies geven en verwijzen naar gespecialiseerde zorg. Of naar geschikte begeleiding in de buurt. 

Ook om overgewicht en obesitas te verminderen is afgesproken dat mensen geschikte mogelijkheden moeten hebben om te sporten en bewegen. En dat mensen met overgewicht de juiste begeleiding en zorg krijgen. Dit kan een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) zijn. De leefstijlbegeleiding moet passen bij wat de persoon zelf wil en kan.

Hoe ervaart de cliënt leefstijlbegeleiding?

De wensen en behoeften van de cliënt zijn belangrijk voor ons toezicht op goede leefstijlbegeleiding. In een eerste pilot staat de ervaring van de cliënt daarom centraal. We onderzoeken hoe persoonlijk de leefstijlbegeleiding is bij roken of overgewicht. Vraagt de zorgverlener naar de reden om af te vallen of om te stoppen met roken? Wordt er gekeken naar onderliggende oorzaken? Zijn andere problemen bekend die hiermee te maken hebben? Sluit de begeleiding goed aan bij iemands behoeften? Met ons toezicht willen we zorgverleners aanmoedigen om leefstijlbegeleiding echt op de persoon af te stemmen.

In dit toezicht gebruiken we cliëntreizen. We spreken cliënten over hun ervaringen met leefstijlbegeleiding bij stoppen met roken of overgewicht. Zo volgen we hun ‘reis’ langs belangrijke momenten. Dat doen we samen met de zorgverleners van de cliënt. Op die manier krijgen we een volledig beeld van de leefstijlbegeleiding. 

Hierdoor zien zorgverleners waar kansen liggen voor verbetering.

Wat doen we verder?

De inspectie gaat na de eerste pilot verder met dit toezicht in 3 regio’s. In deze regio’s is het aantal volwassen die roken of overgewicht hebben hoger dan gemiddeld in Nederland. 

In elke regio maken we samen met cliënten en zorgverleners cliëntreizen. Hierbij gebruiken we ook een toetsingskader. Zo krijgen we een goed beeld van wat goed gaat en waar verbetering nodig is in leefstijlbegeleiding bij roken of overgewicht. In bijeenkomsten in de regio delen we met de betrokken partijen wat we in ons toezicht hebben gezien. De lokale rapporten die hieruit volgen maken we openbaar. 

Waar let de inspectie op?  

Om in de praktijk te toetsen hoe de leefstijlbegeleiding er uitziet bij overgewicht en stoppen met roken, gebruiken we, naast de cliëntreizen,  het toetsingskader ‘Persoonsgerichte leefstijlbegeleiding in de zorg’. 

Een toetsingskader bestaat uit normen en daarbij horende toetsingscriteria. Die zijn gebaseerd op wet- en regelgeving, op zogeheten ‘veldnormen’ en op wat zorgverleners en cliënten zelf belangrijk vinden. Daarom spraken we met beroepsgroepen, brancheorganisaties en cliënten. De onderwerpen die zij belangrijk vinden, staan in dit toetsingskader.  

In het toetsingskader staan 3 thema’s waar we in ons toezicht op focussen:

  • cliënt centraal
  • integrale zorg en
  • deskundige zorgverlener

Meer over dit onderwerp?

Lees ook deze 3 weblogs over leefstijlbegeleiding in de zorg. Hierin vertellen een rookstopcoach, een inspecteur en een cliënt waarom zij leefstijlbegeleiding belangrijk vinden:

Of bekijk de factsheet over hartrevalidatie. Een hartrevalidatieprogramma vermindert het risico op voortijdig overlijden, en helpt om op korte termijn verdere gezondheidsschade te voorkomen, door patiënten te begeleiden bij bijvoorbeeld stoppen met roken, afvallen tot een gezond gewicht en bewegen.