Biedt u behandelingen aan met botox of fillers? Dan weet u dat deze behandelingen niet zonder risico zijn en alleen veilig kunnen worden uitgevoerd door een bevoegde en bekwame arts. In Nederland vallen deze cosmetische injectables onder medische handelingen en gelden er strikte wet- en regelgeving voor patiëntveiligheid en kwaliteit van zorg. Dit stelt eisen aan de bekwaamheid van de behandelaar, de gebruikte producten en de werkomgeving. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op de naleving hiervan.
Goede en veilige zorg is essentieel, ook bij botox- en fillerbehandelingen. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) verplicht behandelaars om volgens professionele standaarden te werken en de veiligheid van cliënten te waarborgen. Zij moeten open zijn over risico’s, een kwaliteitssysteem hanteren en incidenten registreren en melden. Daarnaast moeten cliënten terechtkunnen bij een onafhankelijke klachtenregeling.
Wie mag botox- en fillerbehandelingen uitvoeren?
Bij botox- en fillerbehandelingen wordt een middel in of onder de huid geïnjecteerd. Injecteren is een zogenaamde ‘voorbehouden handeling’. Vanwege de risico’s mogen deze handelingen alleen uitgevoerd worden door of onder supervisie van een zorgverlener die aantoonbaar voldoende medische kennis, opleiding en ervaring heeft – en beschikt over een geldige BIG-registratie. Als een behandelaar onder supervisie werkt, heeft die geen BIG-registratie, maar moet die wel beschikken over voldoende medische kennis, opleiding en ervaring.
Voor botox en fillers betekent dit dat een arts de behandeling uitvoert of de arts een behandelaar de opdracht geeft de behandeling uit te voeren. De arts moet dan wel fysiek aanwezig zijn en draagt altijd de verantwoordelijkheid voor de behandeling. Ook moet de behandelaar die de opdracht krijgt bekwaam zijn. Dit geldt ook als er bij de behandeling apparatuur zoals een mesogun wordt gebruikt.
Botulinetoxine (botox) is een geneesmiddel dat een spier tijdelijk verlamt. Het medicijn wordt onder andere gebruikt voor het tegengaan van rimpels en werkt ongeveer 12 weken. Botox kan alleen worden verkregen met een recept. Dit betekent dat een arts een voorschrift maakt, waarmee de botox bij een Nederlandse apotheek kan worden opgehaald. Als botox niet via een bevoegd voorschrijver en via een apotheek wordt aangeschaft, is de veiligheid van het middel niet te garanderen.
Fillers zijn geen geneesmiddelen, maar medische hulpmiddelen. Dit betekent dat ze aan strenge Europese wetgeving voor medische hulpmiddelen moeten voldoen. Het is belangrijk dat een behandelaar bij het inkopen van fillers erop let of ze hieraan voldoen. Bovendien zijn permanente fillers in Nederland verboden.
Waar let de inspectie nog meer op?
Onze aandachtspunten bij botox- en fillerbehandelingen zijn gebaseerd op de wetten en normen die gelden voor alle cosmetische zorg. Lees meer op de pagina Toezicht op de cosmetische zorg. Een paar aandachtspunten lichten we hieronder toe.
Een botox- of fillerbehandeling brengt altijd risico’s met zich mee. Het is dan ook belangrijk dat de arts een goede medische anamnese afneemt bij de cliënt om te bepalen die extra kans heeft op complicaties. Zo ja, dan kan de arts besluiten om een behandeling niet uit te voeren.
De arts moet de cliënt vooraf volledig informeren over de risico’s van de behandeling, maar ook over bekende bijwerkingen. En waar de cliënt (ook buiten openingstijden) terechtkan als die met bijwerkingen te maken krijgt na de behandeling. Daarnaast moet de arts de cliënt inlichten over realistische resultaten. Want niet alles is altijd op te lossen met een filler- of botoxbehandeling.
We letten op de persoonlijke hygiëne van behandelaars en of zij hygiënisch werken (lees ook: Structureel meer aandacht nodig voor infectiepreventie), de manier waarop afval gescheiden wordt en of producten en hulpmiddelen correct bewaard worden.
De regels en voorwaarden die gelden voor botox- en fillerbehandelingen zorgen ervoor dat de kans op complicaties zo klein mogelijk blijft. Als een behandeling toch niet goed gaat en bijvoorbeeld leidt tot complicaties of schade, dan moet de arts dit bij ons melden als een calamiteit. Dit soort meldingen kunnen voor zorgaanbieders ook een hulpmiddel zijn om te leren van wat er mis is gegaan. En om herhaling in de toekomst te voorkomen.
Elke kliniek moet een onafhankelijke klachtenregeling hebben voor cliënten met een klacht.
Hoe ziet ons toezicht op botox- en fillerbehandelingen eruit?
We richten ons vooral op het behandelen van meldingen. Als onze inspecteurs die onderzoeken, kunnen zij uw kliniek of salon bezoeken. Of een afspraak met u maken voor een gesprek op ons kantoor. Als het nodig is, spreken we klinieken aan op tekortkomingen die we zien. Uit de meldingen halen we onderwerpen die ons helpen het toezicht te verbeteren.
De meeste meldingen die bij ons binnenkomen, gaan over behandelingen die zijn uitgevoerd zonder dat er een arts bij betrokken was. We onderzoeken deze meldingen en kunnen ook ingrijpen als een situatie daarom vraagt. Bijvoorbeeld door een maatregel op te leggen als wij oordelen dat de zorg onvoldoende is. Lees verder over maatregelen die we als inspectie kunnen nemen. Wij delen informatie die uit meldingen naar voren komt met beleidsmakers en de branche- en beroepsverenigingen. Ons doel hierbij is om de cosmetische zorg veiliger te maken.
Het is strafbaar als iemand zonder betrokkenheid van een arts botox of fillers injecteert. Dat betekent dat de politie onderzoek kan doen wanneer er aangifte wordt gedaan, en vervolgens over kan gaan tot strafrechtelijke vervolging.