Wachttijden in de ggz

Wat is de rol van IGJ als het gaat om wachttijden in de ggz?

Taak van de inspectie

De inspectie houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Goede zorg is onder andere doelmatige, cliëntgerichte en tijdige zorg (art. 2 Wkkgz). Zorgaanbieders dienen zich er daarom voor in te spannen dat behandeling zo spoedig en passend mogelijk kan plaatsvinden. Een goede inrichting van het behandelproces is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde.

Aanpak wachttijden

In de zomer van 2017 zijn door zorgaanbieders, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS afspraken gemaakt om de wachttijden in de ggz terug te dringen. Zo zijn er acht regionale taskforces gestart onder begeleiding van KPMG en is per regio een probleemanalyse uitgewerkt, de knelpunten benoemd en geadresseerd. In het voorjaar van 2018 is vervolgens de rapportage ‘tussenstand wachttijden in de ggz’van de Nederlandse Zorgautoriteit (hierna:NZa) en de ‘inventarisatie van de afspraken over intensivering van de opbouw van ambulante ggz’ van het Trimbos-instituut gepubliceerd. In de begeleidende brief van 10 april 2018 waarmee de staatsecretaris deze twee rapporten naar de Tweede Kamer stuurt wordt geconcludeerd dat het overeengekomen doel, namelijk het per juli 2018 binnen de Treeknomen terugbrengen van de wachttijden in de ggz, te hoog gegrepen lijkt.

Toezicht door de inspectie

Dit alles vormde voor de inspectie in het voorjaar van 2018 aanleiding om toezicht rondom wachttijden in de ggz vorm te geven. De inspectie heeft vervolgens bezoeken gebracht aan negen instellingen waar de problematiek  rondom de wachttijden op basis van beschikbare kwantitatieve wachttijdgegevens groot leken. In deze bezoeken werd getoetst of de instellingen het nodige deden om de wachttijden te beperken en zoveel mogelijk weg te werken. De geaggregeerde resultaten van deze bezoeken zijn te lezen in onderstaande rapportage “Wachttijden in de ggz: verbeterkansen vooral in samenwerking op regionaal niveau”. De individuele rapportages van de negen bezoeken kun u hier lezen.

Uit dit onderzoek blijkt dat het verkorten van de wachttijden een prioriteit is in de ggz. De bezochte instellingen spannen zich in om de wachttijden voor de individuele cliënten te verkorten en hebben aandacht voor de wachtende cliënt. De inspectie stelt vast dat de aanpak van wachttijden complex is. Daarbij liggen de oplossingen niet alleen in de invloedsfeer van de instelling. Er liggen knelpunten bij de samenwerking met andere partijen - en vooral – bij het gebrek aan activiteiten op regionaal niveau. Hierdoor komt de gewenste doorstroming van cliënten in het zorgcircuit onvoldoende tot stand.

Om zorgaanbieders op instellingsniveau te blijven stimuleren te doen wat in hun beïnvloedingssfeer ligt om wachttijden te verminderen zal het thema “wachttijden in de ggz” in het reguliere toezicht van de inspectie bij de instellingen worden opgenomen. Daarnaast zal de inspectie de Vektis-data opnemen als één van de risico-indicatoren voor kwaliteit die worden meegewogen in de risicoselectie voor de te bezoeken zorgaanbieders. Hiermee wordt de kwantitatieve wachttijdinformatie een onderdeel van de risicobeoordeling van zorgaanbieders.

De inspectie is echter van mening dat haar inzet op de wachttijden voornamelijk effectief zal zijn op regionaal niveau. Samenwerking met verschillende partners in de regio is noodzakelijk om de wachttijd problematiek aan te pakken. De inspectie wil hier dan ook bij aansluiten door in het vervolg van haar toezicht op wachttijden aan te sluiten bij haar regionale activiteiten (zoals in het kader van de ambulante ggz, zie laatste alinea). De inspectie zal daarbij volgen hoe in de verschillende regio’s het gezamenlijk werken aan terugdringen van wachttijden in de ggz vorm krijgt. Hiertoe zal de inspectie samenwerken met de NZa, maar wordt ook benut wat er door KPMG aan inzichten en goede praktijkvoorbeelden wordt verzameld.

IGJ zal ook kennis nemen van de rapportage van bureau Significant. Zij hebben een analyse uitgevoerd over wachttijdproblematiek binnen een aantal regio’s. De ervaringen van individuele cliënten staan daarbij centraal. De IGJ zal putten uit de analyse om na te gaan of er nieuwe knelpunten aan de orde komen, of dat er een ander perspectief is dat gebruikt kan worden.

Ambulante zorg voor mensen met chronische psychische problemen

Daarnaast heeft de inspectie zich afgelopen periode intensief bezig gehouden met toezicht op ambulante zorg voor mensen met chronische psychische problemen. De samenwerking rondom de wachttijden is in dat project één (maar niet het enige) onderdeel waarnaar wordt gekeken. Bij dit toezicht richt de inspectie zich op de samenwerking in het zorgnetwerk rondom de patiënt. In het bijzonder kijkt de inspectie naar hoe de huisartsen en ggz samenwerken. Bij deze aanpak richt de inspectie zich op een regio in plaats van op een enkele instelling. Goede samenwerking binnen de zorgnetwerken draagt bij aan een vermindering van de wachttijden.

Daarbij wordt ook gekeken naar de in- en uitstroom binnen de ggz. Het gaat dan bijvoorbeeld over de overdracht tussen de huisarts en de ggz. Door duidelijke afspraken over doorverwijzingen en consultatiemogelijkheden komt de cliënt in één keer op de juiste plek. Hiermee worden onnodige wachttijden binnen de ggz voorkomen. Te zijner tijd wordt ook gekeken naar de samenwerking met de partners in het sociale domein en gemeenten. Soms zijn mensen uitbehandeld binnen de ggz en kunnen zij, door gebrek aan sociale voorzieningen, onvoldoende uitstromen naar de wijk. Zij houden dan plekken van andere cliënten onnodig bezet. Hierdoor ontstaan wachttijden binnen de ggz.

Het toezicht op de ambulante ggz heeft dus een raakvlak met het toezicht op de wachttijden. De beide typen toezicht zijn echter niet hetzelfde. Wel worden raakvlakken tussen beide onderwerpen benut. Het toezicht op de ambulante ggz richt zich op cliënten die reeds in zorg zijn. Verder gaat het om een specifieke doelgroep, namelijk mensen met chronisch psychische aandoeningen. De twee verschillende toezichtmethodieken versterken elkaar. Zie ook het rapport over deze vorm van toezicht.

Informatie voor cliënten

Voor mensen die zelf te maken krijgen met wachttijden heeft MIND een informatiepagina.

Brief aan de Tweede Kamer

Over deze aanpak van de inspectie heeft de staatssecretaris van VWS de Tweede Kamer geïnformeerd.

Veelgestelde vragenVeelgestelde vragen en antwoorden