Toezicht op aanpak wachttijden ggz

De wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) zijn de afgelopen jaren te hoog. Daardoor bestaat het risico dat cliënten niet op tijd passende zorg krijgen. Het probleem is ingewikkeld. Wachttijden in de ggz ontstaan door verschillende oorzaken die elkaar beïnvloeden. 

Sommige van die oorzaken liggen bij de zorgaanbieders. Bijvoorbeeld de onduidelijke verdeling van verantwoordelijk wanneer een cliënt op de wachtlijst staat. Of het gebrek aan samenwerking in de zorg. De IGJ kijkt of zorginstellingen genoeg doen om de wachttijden te verlagen. Hierbij hebben we aandacht voor de verschillende manieren om de wachttijden in de ggz terug te dringen.

Samenwerking toezicht met NZa

We houden samen met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) toezicht in de regio’s waar altijd te hoge wachttijden zijn. Hierbij kijkt de IGJ vooral naar de kwaliteit van de (netwerk)zorg bij de zorgaanbieders. De NZa kijkt vooral naar de inspanningen van de zorgverzekeraar op dit gebied. We voeren samen gesprekken met zorgaanbieders (ggz-aanbieders en huisartsengroepen) en zorgverzekeraars. 

Onderzoeken 2018-2021

In de afgelopen jaren hebben wij verschillende rapporten uitgegeven over ons toezicht op de aanpak van wachttijden ggz (zie publicaties hieronder). We zagen dat de gebrekkige samenwerking in de regio een belangrijke oorzaak is van de wachttijden. 

  • In 2020 heeft het Ministerie van VWS een Stuurgroep Wachttijden ggz ingesteld. Daarin zijn de belangrijkste koepelorganisaties vertegenwoordigd. Zij hebben samen een Actieplan 2021 uitgegeven. 
  • In alle regio’s zijn taskforces wachttijden begonnen. Hierin zitten verschillende partijen uit de regio die bij dit onderwerp betrokken zijn. In de 8 regio’s met de langste wachttijden waren tijdelijk externe ‘versnellers’ aangesteld. 
  • De inspectie en de NZa hebben in 2021 overlegd met de Stuurgroep Wachttijden over het Actieplan 2021. Ook hebben we in de 8 regio’s met hoge wachttijden gesprekken gevoerd over de situatie in de regio. Hieraan deden de versnellers en de voorzitters van de taskforces mee. Hierover hebben we een briefrapport uitgegeven met een algemeen landelijk beeld.

Conclusies onderzoek 2021 en aanbevelingen

In de 8 bezochte regio’s zien we een goede beweging. De samenwerking tussen partijen om de wachttijden te verlagen verloopt steeds beter. De plannen zijn opgesteld en veel afgesproken initiatieven in gang gezet.

8 Bezochte regio's wachttijden ggz

Maar we kunnen nog geen conclusies trekken over het effect van de maatregelen op de wachttijden. Wij vinden het belangrijk dat partijen in de regio hierover zo snel mogelijk inzicht geven.

Ook moeten zij zoveel mogelijk doen om de samenwerking door te zetten en hun plannen uit te voeren. De partijen moeten elkaar duidelijker aanspreken op wat van hen kan worden verwacht. Landelijke afspraken over onderlinge verantwoordelijkheden zijn nodig.

De partijen in de regio kunnen trouwens niet alles direct beïnvloeden. Voor een deel zijn de ontwikkelingen in hun regio van invloed. Bijvoorbeeld de stijgende zorgvraag en capaciteitstekorten. Wij raden de taskforces aan om (kleinere) aanbieders te betrekken die nog niet, of onvoldoende zijn aangesloten. Zo kunnen ze de beschikbare capaciteit vergroten. Ook is op landelijk niveau de invulling van bepaalde voorwaarden nodig om de beoogde samenwerking te versterken. Bijvoorbeeld door de ondersteuning van de processen in de regio te faciliteren.

Vooruitblik: hoe gaat het toezicht op de aanpak van de wachttijden in de ggz verder?

De toegankelijkheid van de ggz is erg belangrijk. Daarom blijven de NZa en de IGJ volop aandacht schenken aan de samenwerking om het wachttijdenprobleem terug te dringen. Het bestuurlijke niveau in de regio is hierbij het eerste aanspreekpunt. Voor onze regionale toezichtactiviteiten in 2022 ontwikkelen de NZa en IGJ een nieuw plan. We zetten vooral in op regio’s waar de inspanningen achterblijven en de wachttijden (te) lang blijven.

Maar verschillende niveaus zijn nodig voor een duurzame oplossing voor de verkorting van de wachttijden. Het gaat ook om de manier waarop een instelling zorg verleent. En ook om de besluitvorming op landelijk niveau door het ministerie van VWS en de Stuurgroep wachttijden. Op al deze niveaus acteren wij.

Toezicht op wachttijden in de ggz door de tijd

Informatie voor zorgaanbieders

Op de website Weg van de wachtlijst delen ggz-aanbieders verhalen over regionale oplossingen voor wachttijden in de ggz.

Informatie voor cliënten

De website Kiezen in de ggz is een hulpmiddel voor volwassenen van 18 jaar en ouder die op zoek zijn naar een zorgaanbieder voor hun psychische klachten.