Hebben medisch microbiologische laboratoria, het RIVM en GGD’en voldoende gegevens om een uitbraak van een infectieziekte te kunnen beheersen? Kunnen de laboratoria de testcapaciteit voldoende opschalen en zijn de rollen en verantwoordelijkheden bij een uitbraak duidelijk? En hoe gaat de samenwerking van de labs met lokale zorgaanbieders en het RIVM? Met deze vragen bezocht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) in 2025 8 laboratoria en sprak zij bij het RIVM met de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektenbestrijding (LFI) over de pandemische paraatheid.
In het rapport concludeert de inspectie dat de laboratoria snel schakelden tijdens de coronapandemie en met veel creativiteit problemen oplosten. Maar ook dat er verbeteringen nodig zijn om klaar te zijn voor een volgende pandemie, want:
- Slechts enkele laboratoria voerden een risicoanalyse uit van het werken tijdens een pandemie. Ook niet elk lab heeft een draaiboek klaarliggen. Cruciale kennis en informatie is nu niet vastgelegd voor een volgende pandemie.
- Monsters en data voor monitoring en surveillance zijn niet voldoende beschikbaar en worden onvoldoende uitgewisseld doordat systemen niet op elkaar aangesloten zijn, uitwisseling op vrijwillige basis is en privacywetgeving verschillend wordt geïnterpreteerd.
- De rollen en verantwoordelijkheden van de landelijke partijen in de verschillende fases van een pandemie zijn onduidelijk.
Eerder keek de inspectie in het kader van pandemische paraatheid naar de samenwerking in de keten van huisartsen, GGD’en en het LFI en concludeerde: Beheersing pandemie vereist betere samenwerking zorgketen.