De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de toegang tot en kwaliteit van de zorg voor asielzoekers, de hygiëne in de asielopvang en de hulp en begeleiding van asielzoekerskinderen. We bezoeken opvanglocaties, volgen de ontwikkelingen en onderzoeken signalen en meldingen. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen. Op deze pagina vindt u de resultaten van ons toezicht en de verbeteringen die volgens ons nodig zijn.
Overzicht toezicht op zorg aan asielzoekers
De zorg aan asielzoekers met een ernstige psychische zorg- en veiligheidsbehoefte verloopt nog altijd niet goed. Dat blijkt uit een onderzoek van de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
De inspecties maken zich zorgen omdat goede zorg bij deze groep mensen belangrijk is. Deze mensen kunnen een ernstig veiligheidsrisico vormen voor zichzelf of hun omgeving.Brief over asielzoekers met een psychische zorg- en veiligheidsbehoefte
In de zorg en ondersteuning aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) is veel onduidelijkheid. Dat belemmert hen op school en in de samenleving. Dat blijkt uit onderzoek van Toezicht Sociaal Domein (TSD), een samenwerkingsverband van rijksinspecties waaronder de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
Individuele professionals zetten zich met een grote betrokkenheid in voor amv’s. Maar in de samenwerking binnen gemeenten is verbetering nodig. Gemeenten, scholen en andere organisaties moeten hiervoor stappen zetten.
Daarnaast zijn er problemen die landelijk spelen. Zo ervaren scholen onduidelijkheid over de ruimte die zij hebben om maatwerk te bieden. Ook moeten amv’ers vaak verhuizen, onder andere vanwege een gebrek aan opvanglocaties. TSD roept de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Justitie en Veiligheid op om verbeteringen door te voeren.
Betere samenwerking nodig in zorg en ondersteuning amv’s
Voor de meest kwetsbare groepen in de opvangketen lijkt de situatie niet veranderd ten opzichte van 2024. De inspectie herhaalt daarom de conclusie uit 2024: zonder structurele maatregelen blijven de risico’s voor gezondheid, veiligheid en ontwikkeling bestaan.
De inspectie roept nogmaals alle verantwoordelijke partijen op om de zorg en het welzijn van kwetsbare asielzoekers te verbeteren. De aanbevelingen uit 2024 - gericht aan het ministerie van Asiel en Migratie, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zorgaanbieders en verzekeraars - zijn daarom nog steeds actueel.
Omstandigheden voor kwetsbare groepen in asielopvang onveranderd
Er zijn nog steeds structurele verbeteringen nodig om de toegang tot zorg, onderwijs en passende begeleiding te borgen voor kinderen in de noodopvang. De Inspectie Justitie en Veiligheid, Inspectie van het Onderwijs en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zien niet of onvoldoende verbetering en dat gaat ten koste van zeer kwetsbare kinderen. De leefomstandigheden in de noodopvang en de vele verhuisbewegingen gaan ten koste van de (mentale) gezondheid van kinderen. De inspecties vragen de betrokken ministeries om de verbeterstappen nu concreet te maken en geven hiervoor verschillende aandachtspunten mee.
Brief verbetermaatregelen noodopvang situatie kinderen onveranderlijk zorgelijk
Op 3 juli nam de Tweede Kamer het wetsvoorstel Asielnoodmaatregelenwet aan. Dat is inclusief een amendement dat het onrechtmatig verblijf van iemand in Nederland strafbaar stelt. Ook het verlenen van hulp aan deze mensen wordt strafbaar gesteld. De Inspectie Justitie en Veiligheid, Inspectie van het Onderwijs en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd maken in deze brief hun zorgen kenbaar. Die zijn dat de effecten en uitvoerbaarheid van het amendement onvoldoende in kaart zijn gebracht.
Brief Strafbaarstelling niet-rechtmatig verblijf en hulp aan onrechtmatig verblijvende vreemdelingen
De lange verblijfsduur op tijdelijke (nood)opvanglocaties en de vele doorplaatsingen vergroten het risico op gezondheidsschade voor de meest kwetsbare bewoners in de asielopvang. De onstabiele situatie in de opvang is een hardnekkig probleem en vereist nu verbetering voor degenen die hier het meest onder lijden. Dat concludeert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) na toezicht op de asielopvang in 2024.
Uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat zwangeren in de asielopvang meer kans hebben op perinatale sterfte. Dit is één van de redenen waarom wij in ons toezicht extra aandacht besteden aan de zorg aan zwangeren in een kwetsbare situatie, zoals zwangere asielzoekers. Dit hebben wij de Verloskundige Samenwerkingsverbanden (VSV’s) laten weten met deze brief.
Brief IGJ aan VSV-besturen over geboortezorg aan zwangeren in asielopvang
Asielzoekers die in Nederland aankomen, krijgen niet snel genoeg een medische intake. Daardoor krijgen kwetsbare mensen niet op tijd de zorg die zij nodig hebben. Ook de screening op tuberculose komt te laat. Dat levert een risico op voor de publieke gezondheid in Nederland.
Alleenstaande minderjarige vreemdelingen die zonder hun ouders of naaste familie asiel aanvragen, krijgen te laat opvang en begeleiding op een kleinschalige locatie voor jongeren. Dit schrijven de Inspectie Veiligheid en Justitie en de IGJ aan alle partijen die een verantwoordelijkheid kunnen nemen in de opvang van asielzoekers:
Brief inspecties over asielopvang
Als er geen goede hygiëne en infectiepreventie op een opvanglocatie zijn, kunnen besmettelijke ziektes zoals schurft zich (snel) verspreiden. Niet alleen op die opvanglocatie zelf. Asielzoekers verhuizen nog steeds vaak. Daardoor is de kans op verspreiding naar andere opvanglocaties in Nederland groot.
Goede hygiëne en infectiepreventie in de asielopvang zijn dus belangrijk voor de publieke gezondheid. Daarnaast is het belangrijk dat zorgverleners hygiënisch kunnen werken. Voor hun eigen gezondheid en voor goede en veilige zorg.
Ervaring loont bij hygiëne en infectiepreventie in tijdelijke opvang asielzoekers
Het is een uitdaging voor de meeste van de bezochte jeugdgezondheidszorg-organisaties om op tijd bij alle asielkinderen een verpleegkundige intake en een medisch onderzoek uit te voeren. Dit moet binnen 6 weken na aankomst in Nederland gebeuren.
De oorzaken die zijn genoemd:- de vele verhuizingen van asielgezinnen in een korte periode
- asielkinderen die ongeregistreerd in de noodopvang of crisisnoodopvang verblijven
- het niet op tijd of onvolledig overdragen van dossiers
- te weinig personeel bij de jgz-organisaties
- de grote toename van Oekraïense kinderen.
De organisaties leggen daarom de prioriteit bij de jongste asielkinderen. Maar na een verpleegkundige intake en medisch onderzoek is het voor jeugdgezondheidszorg-medewerkers lastig om op deze kinderen te blijven letten, zeker als zij verhuizen naar een andere regio.
Toezicht op jeugdgezondheidszorg, rapport: Samenwerken aan de jeugdgezondheidszorg van de toekomstVolgens de Inspectie Justitie en Veiligheid, de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd, de Inspectie van het Onderwijs en de Nederlandse Arbeidsinspectie voldoet de opvang van asielkinderen nog steeds niet aan de minimale kwaliteitsnormen. Dit brengt hun veiligheid en ontwikkeling in gevaar.
Dat schrijven de 4 inspecties in deze brief aan staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid):Brief inspecties: Veiligheid en ontwikkeling van kinderen in asielopvang nog steeds in gevaar
De Inspectie Justitie en Veiligheid, de Inspectie Gezondheiszorg en Jeugd, de Inspectie van het Onderwijs en de Nederlandse Arbeidsinspectie stellen vast dat de opvang van alleenstaande minderjarige asielzoekers en andere kinderen in de (crisis)noodopvang op meerdere terreinen nog steeds niet voldoet aan de minimale kwaliteitsnormen. Dit document geeft een indruk van de verschillen tussen de normen die er zijn en de realiteit zoals de inspecties zagen in de (crisis)noodopvang.
Er zijn grote tekortkomingen in de gezondheidszorg en de leefomstandigheden voor asielzoekers in de crisisnoodopvang die gemeenten regelen. Dat levert risico’s op voor hun gezondheid. Dat staat in deze publicatie, op basis van inspectiebezoeken aan een aantal crisisopvanglocaties in december 2022 en januari 2023:
Ondanks moeilijke omstandigheden is verminderen van urgente risico’s in crisisnoodopvang nodig"De omstandigheden in het aanmeldcentrum in Ter Apel zijn nog steeds schrijnend. Doordat een groot aantal mensen dicht op elkaar in een koude, tochtige en vuile sporthal verblijft, zijn er risico’s voor de volksgezondheid."
Dat schrijft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd aan staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid) en aan bestuurder Schoenmaker van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
Brief inspectie: Nog steeds risico’s voor gezondheid asielzoekers in aanmeldcentrum Ter Apel
De inspectie beschrijft de uitkomst van haar onderzoek naar de situatie van alleenstaande minderjarige
vreemdelingen in de asielopvang in Ter Apel.
Brief aan staatssecretaris Justitie en Veiligheid over kinderen zonder ouders in de asielopvang in Ter ApelIn deze brief vragen de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd aandacht voor het welzijn en de veiligheid van kinderen bij de aanhoudende problemen in de asielopvang.
Kinderen in de asielopvang