Perspectief vanuit onderzoek en praktijk

Wat is de belangrijkste ontwikkeling die jij de afgelopen 10 jaar zag in de cosmetische zorg?

De groei is enorm. In onze onderzoeken zagen we dat het aantal fillerbehandelingen tussen 2019 en 2022 met 81 procent is gestegen en het aantal botoxbehandelingen zelfs met 120 procent. En die trend zet zich voort. 

Die groei heeft gevolgen. In onze onderzoeken zien we dat het aantal complicaties meegroeit. Dat is niet verrassend, omdat het om medische ingrepen gaat waarbij altijd risico's bestaan. Hoe meer mensen een behandeling ondergaan, hoe meer mensen te maken krijgen met complicaties. Dat zien we in de cijfers, maar ook in de praktijk van ons complicatiespreekuur, waar steeds meer patiënten zich melden met klachten na een botox- of fillerbehandeling. 

Wat horen consumenten te weten voordat ze een botox- of fillerbehandeling kiezen?

Cosmetische behandelingen zijn steeds toegankelijker geworden. Voor veel mensen voelt een botox- of fillerbehandeling inmiddels als iets gewoons. Daardoor staan ze soms minder stil bij het feit dat het om een medische ingreep gaat. Bij de keuze voor een behandeling richten zij zich sterk op het gewenste resultaat of op een lage prijs, terwijl vragen die belangrijk zijn voor kwaliteit en veiligheid minder aandacht krijgen. Zoals: wat moet ik doen als een complicatie optreedt? En welke opleiding heeft mijn behandelaar gedaan, en wordt mijn behandeling goed aan mij uitgelegd? 

Tegelijkertijd stijgt het aantal gekwalificeerde artsen dat deze behandelingen kan uitvoeren niet even snel mee met de vraag. Juist daarom is het belangrijk dat mensen zich goed informeren en niet alleen afgaan op prijs of het verwachte resultaat. 

Zag je die die enorme groei 10 jaar geleden aankomen? Welke factor droeg (of draagt) daar het meest aan bij?

We voorzagen die groei inderdaad. We lopen achter op de rest van de wereld, waar veel meer botox- en fillerbehandelingen plaatsvinden. Wij gaan steeds meer die kant op. De voornaamste factor die daaraan bijdraagt zijn sociale media. Dit blijkt ook uit ander wetenschappelijk onderzoek van onze onderzoeksgroep. Veel blootstelling aan visuele sociale media draagt bij aan een grotere bereidheid om een behandeling te ondergaan.

Welke complicaties zie je het meest voorbijkomen op het spreekuur?

In de helft van de gevallen zien we onregelmatigheden bij patiënten, zeg maar ‘hobbels en bobbels’. Daarbij zit de filler niet op de gewenste plek of in de juiste huidlaag. Uit onze ervaring kan dat komen door onvoldoende ervaring of deskundigheid van de behandelaar. Met behulp van echografie zien we waar de filler zich precies bevindt. Afhankelijk van het type filler en probleem dat de patiënt ervaart, kunnen we met die techniek de complicatie ook meestal heel gericht verhelpen.

Daarnaast zien we bacteriële ontstekingen. Die ontstaan meestal doordat de huid van tevoren niet goed ontsmet is door de behandelaar. Een andere complicatie is de tijdelijke afsluiting van bloedvaten door fillers. Dan sterft de huid af. Dat kan ernstige gevolgen hebben, maar kunnen we oplossen. In een deel van die gevallen kon de behandelaar er niets aan doen, maar komt het door een afweerreactie van de patiënt. Het afweersysteem ‘vecht’ dan tegen het lichaamsvreemd materiaal, wat fillers in feite zijn. 

Juist vanwege deze risico’s zijn medische kennis en ervaring bij behandelaars zo belangrijk, net als het vermogen om complicaties tijdig te herkennen en te behandelen.

Is er wel genoeg zicht op de werkelijke omvang van complicaties na deze behandelingen?

In ons wetenschappelijke onderzoek zagen we dat mensen niet aan de bel trekken omdat ze zich schamen voor wat er gebeurd is. Mensen zien het dan als een soort persoonlijk falen. Terwijl het niet hun eigen schuld is dat het misging. Ik zie ook dat artsen die een complicatie veroorzaakten, niet willen dat dat bekend wordt. Dus die proberen het probleem zelf op te lossen, en gelukkig lukt dat ze wel eens. Dat kan ook een oorzaak zijn dat complicaties niet gemeld worden.

Maak jij je zorgen over een ontwikkeling in deze markt? Waar ben je juist positief over?

Ik maak mij zorgen over alle vormen van 'DIY' – do it yourself – waarbij mensen via SnapChat of TikTok fillers, medicijnen of peptides bestellen en dan bij zichzelf gaan injecteren.

Positief ben ik over het feit dat het Europees Medicijnen Agentschap steeds hogere eisen stelt aan medische hulpmiddelen, dus ook aan fillers. Het wordt straks steeds lastiger om die op de markt te brengen. Ik denk dat dat een heel goede ontwikkeling is, want patiëntveiligheid draait niet alleen om kundige en goed opgeleide behandelaars en goede voorlichting, maar óók om goede producten.