Toezicht in 2020

De afgelopen jaren heeft dwang in de zorg onverminderd aandacht gehad in het toezicht van de inspectie. Met het toezicht op de Wvggz en de Wzd wil de inspectie bijdragen aan een goede uitvoering van deze wetten. De inspectie wil in het eerste jaar met haar toezicht vooral een goede uitvoering van de wetten stimuleren en tijdig risico’s en knelpunten in de uitvoering signaleren en agenderen.

De inspectie geeft een eerste indruk van haar toezichtbevindingen in de publicatie Noodzaak tot samenwerken bij gedwongen zorg. Hierin staat wat de inspectie ziet na de eerste drie maanden Wvggz en Wzd in 2020.

Overgangssituatie in 2020

2020 is een bijzonder jaar vanwege het overgangsjaar voor de Wzd, zoals aangekondigd door minister De Jonge van VWS. Ook kennen zowel de Wvggz als de Wzd overgangsbepalingen. Daardoor zal de Bopz voor bepaalde cliënten nog gelden in 2020.

Signaleren, agenderen en stimuleren

De inspectie ziet het toezicht op de Wvggz en de Wzd zorg als een integraal onderdeel van het toezicht op kwaliteit en veiligheid van de zorg. Dit betekent dat verplichte of onvrijwillige zorg in algemene zin aan de orde kan komen bij reguliere toezichtbezoeken. Tegelijkertijd gaat de inspectie in het eerste jaar werken met een multidisciplinair team. Dat team bestaat uit collega’s van verschillende afdelingen, met diverse deskundigheid. Dit toezicht is specifiek gericht op de uitvoering van de Wvggz en de Wzd.

IGJ wil signalerend en agenderend optreden om zo snel mogelijk risico’s die optreden bij de uitvoering van de nieuwe wetten inzichtelijk te maken, ervaringen breder te delen en signalen neer te leggen bij partijen die hier actie op moeten ondernemen. Het toezicht is:

  • Op basis van incidenten
    De inspectie ontvangt meldingen en signalen op basis van de Wvggz en Wzd. Dit zijn bijvoorbeeld meldingen over tekortschietende zorg die cliënten- of patiëntenvertrouwenspersonen bij de inspectie kunnen doen. Meldingen en signalen worden geïnventariseerd en indien nodig onderzocht.
     
  • Risicogestuurd
    In haar risico gestuurd toezicht houdt de inspectie aandacht voor reeds gesignaleerde en bekende risico’s. Ook de nieuwe elementen van de wetten zijn aandachtsgebieden voor de inspectie. Om welke onderwerpen dit gaat, leest u in onze toezichtvisie ‘Terughoudend en zorgvuldig omgaan met onvrijwillige en verplichte zorg’.  
     
  • Themagericht
    Het multidisciplinaire team houdt toezicht op bredere thema’s. Bijvoorbeeld op de inzet van vrijwillige zorg om gedwongen zorg te voorkomen en om te toetsen of een zorgaanbieder het juiste wettelijke regime toepast.

De inspectie gebruikt de gegevens over de Wvggz en de Wzd voor datagestuurd toezicht op verschillende niveaus: per zorgaanbieder, regionaal en landelijk. De data gebruikt de inspectie ook voor een breder beeld over de toepassing van dwang in de zorg. Voor het toezicht op Wmo-aanbieders die per 1 januari 2020 verplichte of onvrijwillige zorg verlenen, werkt de inspectie samen met de gemeentelijke toezichthouders.

Handhaven indien nodig

De inspectie wil eraan bijdragen dat partijen de nieuwe wetten zo snel mogelijk goed uitvoeren. Daarbij wil de inspectie behouden wat eerder is bereikt onder de Wet Bopz met het terugdringen van dwang. Zowel de Wvggz als de Wzd kennen elementen die ook al onder de Wet Bopz golden. Hierop voert de inspectie toezicht en handhaving uit zoals ze dat nu ook doet.

Bij nieuwe onderdelen van de wetten zal IGJ met haar toezicht vooral een goede uitvoering van de wetten stimuleren. De inspectie begrijpt dat zorgaanbieders in 2020 de kans moeten krijgen om hun zorg in te richten volgens de nieuwe elementen van de wetten. En ook dat zorgaanbieders praktijkervaring op moeten doen. Het is daarbij belangrijk dat zorgaanbieders en professionals laten zien dat zij zich bewust zijn van de nieuwe wettelijke kaders, de ingrijpende aard van dwang in de zorg en de zorgvuldigheid waarmee deze zorg gepaard moet gaan. Als de kwaliteit en de veiligheid van de zorg in het geding zijn of als er sprake is van de onrechtmatige toepassing van dwang, zal de inspectie handhaven.