Het doel van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) is om mensen te beschermen tegen onderzoeken. Het gaat dan om onderzoeken die aan grote groepen mensen worden aangeboden en die gevaarlijk kunnen zijn voor de gezondheid.

Bevolkingsonderzoek richt zich op het opsporen van ziekte of risicometing bij personen. Dit heet ook wel 'screening'. Het gaat om onderzoek dat men bij de hele bevolking of een deel van de bevolking doet. Het is dus geen onderzoek dat een arts aan een patiënt aanbiedt in bijvoorbeeld een ziekenhuis.

Vergunning nodig

Voor sommige bevolkingsonderzoeken is een vergunning nodig. Het is verboden om deze onderzoeken zonder vergunning te verrichten. Dit zijn onderzoeken die zijn gestart door een arts of organisatie, en niet vanwege een klacht van een patiënt.

Voorbeelden van onderzoek waar een vergunning voor nodig is: 

  • Onderzoek met ioniserende (radioactieve) straling. 
  • Onderzoek naar kanker. 
  • Onderzoek naar ernstige ziektes waar geen behandeling voor is.

De WBO stelt alleen eisen aan onderzoek waar een vergunning voor nodig is. De wet kent verder een 'ja, tenzij'-systeem. Dit betekent dat onderzoek mag, behalve als een vergunning is vereist. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert dat WBO-onderzoeken alleen met een vergunning worden uitgevoerd.

Zie ook de volledige wettekst van de WBO.