Terugblik op het toezicht op ambulante geestelijke gezondheidszorg (ggz)

Hieronder staat een overzicht van waar wij het afgelopen jaar aan hebben gewerkt in het toezicht op ambulante geestelijke gezondheidszorg (ggz).

In deze video vertelt inspecteur Marieke van Velthuizen kort wat we hebben gezien in het toezicht op de ambulante ggz:

In 2018 vroeg de IGJ aandacht van hulpverleners voor de zorg aan kwetsbare mensen met chronische psychische problemen. Zij moeten hun zorg op de goede plek krijgen en zoveel mogelijk thuis kunnen blijven of herstellen.

De inspectie onderzocht de risico’s voor deze groep. We keken daarbij vooral naar de samenwerking en afspraken binnen zorgnetwerken voor ambulante ggz in verschillende regio’s. Hierover schreven we een rapport en een toetsingskader. De manier van toezicht houden hebben we beschreven en besproken met verschillende organisaties. Dat waren organisaties die de invalshoek van cliënten, professionals en ggz-instellingen behartigen.

De manier waarop de ambulante ggz is ingericht, past niet altijd bij wat cliënten nodig hebben. Dat blijkt uit ons onderzoek. Huisartsen en ggz kunnen beter samenwerken, bijvoorbeeld op het gebied van uitwisselen van informatie. Samenwerking tussen professionals gaat vooruit als organisaties elkaar kennen, afspraken maken en samen een visie hebben. Zorgaanbieders hebben hierin een taak. De IGJ vraagt hier aandacht voor en moedigt dat aan. En als het nodig is handhaven we.

Maar ook cliënten en hun naasten spelen hierbij een belangrijke rol. In ons toezicht spreken we daarom ook met hen. Hoe ervaren zij de mate van eigen regie bij hun herstel? Worden de naasten voldoende betrokken bij de zorg? En staat de cliënt centraal bij het bieden van zorg?

Verder zijn bij het vormen van zorgnetwerken ook zorgverzekeraars en gemeenten van belang. De uitstroom van cliënten uit ggz-instellingen naar huis vertraagt soms door onvoldoende samenwerking tussen ggz-instellingen en gemeenten. Hierdoor blijven cliënten soms onnodig in behandeling bij instellingen en ontstaan wachtlijsten voor anderen. Wij vinden dat betrokkenen samen naar oplossingen moeten zoeken. In ons rapport geven we daarover adviezen.

Het rapport heeft geleid tot verschillende reacties in de media en van brancheorganisaties. Verschillende partijen herkenden wat we in het rapport schreven. Dit heeft op meerdere plekken geleid tot vervolggesprekken.

De inspectie gebruikt het toetsingskader voor ontwikkeling in het zorgnetwerk van ambulante ggz de komende jaren bij het gewone toezicht. Per keer kiezen we een andere regio. Iedere regio heeft eigen kenmerken en ontwikkelingen. Daar willen we goed op inspelen. Dat doen we ook door oog te hebben voor wachttijden voor ggz in een regio. Door nauwe samenwerking in de regionale zorgnetwerken, kan de ambulante ggz verbeteren en de wachtlijsten verkorten. Dat is goed voor de toegang tot de ggz en het kunnen blijven bieden ervan.

Goede en veilige zorg in acute psychiatrie

Er zijn mensen die in grote psychische nood verkeren en snel hulp nodig hebben. Daarvoor is er in ons land acute psychiatrische zorg. Deze zorg moet op tijd gegeven kunnen worden en van goede kwaliteit zijn. Zorginstellingen, de politiek en de samenleving hebben al jarenlang aandacht voor de goede hulp, steun en zorg aan mensen met verward gedrag. Dat maakt de noodzaak hiervan goed duidelijk. Het beste is natuurlijk voorkomen dat iemand direct psychiatrische zorg nodig heeft. Maar als het dan toch nodig is, dan moet het zorgaanbod goed zijn.

In 2018 ging de IGJ op bezoek bij ongeveer de helft van de ggz-instellingen met een taak op het gebied van directe psychiatrische zorg. Tijdens een bezoek keken we naar het functioneren van de crisisdiensten. Dit zijn teams die 24 uur per dag patiënten kunnen onderzoeken en beoordelen, en direct psychiatrische hulp kunnen bieden. Of een goede doorverwijzing te regelen. Dit gebeurt bij de patiënt thuis, of op een andere plek waar de patiënt op dat moment is. Bijvoorbeeld een beoordelingslocatie in een ggz-instelling.

Het grootste deel van de crisisdiensten voldoet op de meeste onderdelen aan de normen. Daar kunnen zij echt tevreden over zijn. Sommige instellingen moesten nog verbetermaatregelen nemen.

Tijdens de bezoeken letten we op verschillende normen. Bijvoorbeeld over dossiervorming, overdracht, medicatieveiligheid, inschatten van risico’s. En de manier waarop medewerkers de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling volgen. De inspecteurs spraken bij hun bezoeken ook over het invoeren van de nieuwe kwaliteitstandaard voor acute psychiatrie. De verwachting is dat crisiszorg in de ggz in de toekomst verder zal verbeteren door goede implementatie van de nieuwe landelijke module Acute Psychiatrie.

Het invoeren van deze kwaliteitsstandaard vraagt veranderingen van de organisatie en van inhoud van de zorg. Daarom zal het implementeren van deze module een uitdaging zijn voor de crisisdiensten. Ook kan het dreigend tekort aan medewerkers in de crisisdienst de kwaliteit van zorg in de toekomst bemoeilijken. De inspectie blijft volgen hoe de acute psychiatrische hulp zich verder zal ontwikkelen. We moedigen volgende stappen hierin van harte aan.

In september heeft de inspectie het rapport over de acute psychiatrische zorg op de website gezet.

>Terug naar de inhoudsopgave Terugblik 2018