weblogberichten

Inspraak, samenspraak en tegenspraak rode draad in jaargesprekken ziekenhuizen

Het is bijna het ergste verwijt dat een inspecteur kan krijgen: dat je een vinklijstje afwerkt. Afvinken is het toetsen van een papieren werkelijkheid, zonder rekening te houden met de context en wat écht belangrijk is. Terwijl goed toezicht er juist om gaat of alle goede bedoelingen en plannen van professionals en bestuurders ook echt leiden tot goede en veilige zorg.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moet daarom steeds in ontwikkeling blijven, om te zorgen dat we naar de onderwerpen die ertoe doen blijven kijken en dat op zo’n manier doen dat het toezicht bijdraagt aan kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid. Dat levert wel dilemma’s op, want soms verwacht ‘de samenleving’ bij monde van patiënten of de politiek dat we bepaalde zaken toetsen en dat op een strenge, controlerende of dwingende manier doen. Dus het is zoeken naar balans en een respectvolle houding: je kunt als inspecteur best onaangekondigd langskomen en verrassingselementen in het inspectiebezoek opnemen, zolang de patiëntenzorg gewoon door kan gaan en de professionals niet het gevoel krijgen dat je een inval pleegt. En wanneer wij vanuit het toezicht bepaalde onderwerpen agenderen, moet dat zijn met het doel om bij te dragen aan het ‘waarom’ (goede zorg) en niet om het ‘hoe’ te bepalen.

Dat de inspectie ook op die manier ‘welkom’ is in de zorg is iets om trots op te zijn, maar een toezichthouder past bescheidenheid

Zorgaanbieders stellen zich over het algemeen toetsbaar op als de inspectie langskomt – zelfs als dat met een vinklijstje zou zijn. Maar nog liever gaan zij met de inspecteur in gesprek over risico’s in de zorg en over kansen om te leren en verbeteren. Bestuurders en zorgprofessionals kunnen wakker liggen van thema’s zoals financiering, personeelstekorten en regeldruk. Soms zitten ze met de handen in het haar, maar vaker hebben ze goede ideeën over hoe zij de zorg toch steeds beter en veiliger kunnen maken – en dikwijls willen ze van de inspectie horen hoe wij daar tegenaan kijken en liever nog: hoe we kunnen bijdragen. Dat de inspectie ook op die manier ‘welkom’ is in de zorg is iets om trots op te zijn, maar een toezichthouder past bescheidenheid.

Wij kunnen de patiënt niet beter behandelen, wij kunnen het ziekenhuis niet beter besturen, wij kunnen de richtlijn niet beter schrijven”, zijn drie gouden regels binnen de IGJ. Wel kunnen wij als toezichthouder kritisch (mee)kijken en vervolgens op een constructieve manier in dialoog gaan over goede zorg.

Inspecteur Hugo Solleveld
©IGJ
Hugo Solleveld, coördinerend/specialistisch inspecteur en teamcoördinator ziekenhuizen

Om te voorkomen dat het traditionele jaargesprek, dat de inspectie in alle ziekenhuizen voert, een variant wordt op ‘afvinken’ heeft de inspectie vorig jaar de invulling van het jaargesprek ingrijpend veranderd. We hebben gesproken met de raad van bestuur en raad van toezicht, met de cliëntenraad en met artsen en verpleegkundigen en arts-assistenten over de wijze waarop in het ziekenhuis invulling is gegeven aan de principes van de Governancecode Zorg.

We zijn niet alleen gaan vinken of er wel een conflictregeling en een klokkenluidersregeling aanwezig is, maar we zijn ook in gesprek gegaan over het gebruik ervan. Om te horen hoe er door de hele organisatie heen wordt omgegaan met inspraak, samenspraak en tegenspraak. Duidelijk was dat alle ziekenhuizen de principes uit de Governancecode Zorg als handvat gebruiken – en daarmee verdienen ze een compliment én het vertrouwen van de inspectie.

Voor de inspectie is de nieuwe opzet geslaagd

Natuurlijk hebben we ook gezien dat nog niet iedereen even ver is en dat het nog lastig is om te leren en verbeteren over de grenzen van de eigen afdeling heen. We verwachten daarom dat de ziekenhuizen de opgaande beweging vasthouden en dat we in de nabije toekomst meer voorbeelden gaan zien van hoe instellingen en professionals in regionaal of landelijk verband met elkaar in gesprek gaan over wat zij van anderen willen leren, en wat zij denken dat anderen van hen kunnen leren.

Voor de inspectie is de nieuwe opzet geslaagd. Uit de feedback die we - gevraagd en ongevraagd - kregen bleek dat men ook in de ziekenhuizen de gesprekken over het algemeen als constructief en relevant heeft ervaren, vooral omdat we een open gesprek aangingen en verbinding zochten met alle lagen in de organisatie. Maar we kregen ook tips, bijvoorbeeld omdat de gekozen methode een momentopname oplevert en daarom niet altijd recht deed aan de positieve beweging die een ziekenhuis heeft ingezet. Ook kregen we te horen dat het goed is om het komende jaar meer focus te kiezen en weer meer concrete zorgonderwerpen te bespreken. In de volgende ronde jaargesprekken willen we de ontwikkeling die we hebben ingezet, vasthouden.

Onder de noemer ‘basis op orde, toekomst in beeld’,  gaan we opnieuw in dialoog met de bestuurders, de professionals en de cliëntenraad, maar nu over inhoudelijke thema’s die vandaag en morgen relevant zijn, zoals regeldruk, een veilig en gezond werkklimaat en de samenwerking in ketens en netwerken. We zijn benieuwd naar de onderwerpen die de ziekenhuizen daarnaast willen bespreken. Ook dat hoort bij toezicht in dialoog: dat het toezicht van de inspectie vorm krijgt met inspraak van, in samenspraak met én door tegenspraak vanuit het veld.

Reactie toevoegen

U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.

* verplichte velden

Uw reactie mag maximaal 2000 karakters lang zijn.

Reacties

Er zijn nu geen reacties gepubliceerd.