Inspectie doet onderzoek naar poliovirus in riolering

Tijdens een standaardcontrole op het terrein in Bilthoven waar het RIVM en twee bedrijven in hun laboratoria werken met het poliovirus, is het virus ontdekt in het rioleringssysteem. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) doet onderzoek. Er is geen gevaar voor de volksgezondheid via de riolering in Bilthoven en omstreken. Wel wordt onderzocht wat de bron is en of medewerkers van het RIVM en de bedrijven aan het poliovirus blootgesteld zijn. Bij twee vervolgcontroles is het poliovirus niet meer in het riool aangetroffen.

Er zijn in Nederland vijf locaties waar het poliovirus onder gecontroleerde omstandigheden aanwezig is voor onderzoek en voor de productie van een vaccin tegen polio:

  • het RIVM, als internationaal polio-referentielaboratorium;
  • een vaccinproducent;
  • drie onderzoeksinstellingen.

In de eerste week van augustus is vast komen te staan dat er poliovirus zat in monsters die op 21 juli genomen waren in het rioleringssysteem op het terrein in Bilthoven waar het RIVM en twee bedrijven gevestigd zijn.

Nederland heeft een gesloten rioleringssysteem, waarbij de rioolzuivering het poliovirus deactiveert. Dit systeem voldoet aan de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Dit betekent dat als het poliovirus wordt ontdekt in de riolering, dit geen gevaar voor de volksgezondheid oplevert.

Maar wel moet uitgezocht worden hoe het poliovirus in het riool terecht is gekomen, en waar het vandaan komt.

Daarom is de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onderzoek gestart, samen met de bedrijven. De IGJ is in Nederland aangewezen als de autoriteit om het poliovirus in te dammen (National Authority for Containment, NAC).

Onderzocht wordt of er zich incidenten hebben voorgedaan binnen de instellingen. De medewerkers worden gescreend op een mogelijke blootstelling. Ook worden DNA-sequenties van het virus vergeleken om de herkomst te kunnen vaststellen.
Uit het onderzoek moet blijken wat de bron van het ontdekte virus in het riool is.

Van het poliovirus bestaan drie types. Bij het gevonden type poliovirus gaat het zeer waarschijnlijk om type 3. Nader onderzoek moet dit uitwijzen.

Meer informatie over polio staat op de RIVM-website: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/polio en https://www.rivm.nl/polio.

De ontdekking is volgens de internationale regels en termijnen op 19 augustus formeel gemeld aan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), en daarmee aan alle aangesloten landen.

Aanvulling 14 oktober 2020

Oorzaak vondst poliovirus in De Bilt bekend

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft onderzoek gedaan na de vondst van poliovirus in het riool van het Utrecht Science Park in De Bilt. Eén medewerker van het bedrijf Bilthoven Biologicals (BBio) blijkt een besmetting met polio te hebben doorgemaakt. Zeer waarschijnlijk is hij/zij de bron van het poliovirus in het riool geweest. De medewerker was goed gevaccineerd en is zelf dus niet ziek geworden. Er is geen gevaar voor de volksgezondheid geweest.

Het IGJ-onderzoek is gedaan in samenwerking met het Nationaal Polio Laboratorium en de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) van het CIb/RIVM.

Virus later niet meer gevonden
Het poliovirus werd gevonden in een monster dat op 21 juli uit het riool was genomen. In latere monsters (van 12 en 18 augustus en 1 september) werd het virus niet meer gevonden.

Ook in de continue virussurveillance die in Nederland wordt uitgevoerd om vroegtijdige poliovirusintroductie in Nederland te kunnen ontdekken, is geen poliovirus gedetecteerd.

Van 65 mensen die bij BBio of het RIVM gewerkt hadden met of toegang hadden tot poliovirusmateriaal, is de ontlasting onderzocht. Geen enkel monster bevatte het poliovirus.

Bij 101 medewerkers is ook bloedonderzoek gedaan om vast te stellen of zij recent aan het poliovirus blootgesteld zijn geweest. Daar is de BBio-medewerker uit naar voren gekomen.

DNA-onderzoek van het gevonden virus bevestigt dat het ging om een wildtype-3. Het DNA week op vier punten af van de virusstam die gebruikt wordt voor de productie van het poliovaccin. Dat wijst erop dat er vrijwel zeker geen directe lekkage of lozing is geweest, maar het virus via de medewerker in het riool is gekomen. Vervolgonderzoek bij BBio moet duidelijk maken hoe de medewerker aan het virus blootgesteld is geweest. De inspectie heeft BBio gevraagd haar op de hoogte te stellen van de onderzoeksresultaten.